Wat een genogram precies is
Een genogram is een soort uitgebreide stamboom. Het is een tekening van jouw familie over meerdere generaties. Maar het laat meer zien dan alleen wie elkaars ouders, grootouders of kinderen zijn. In een genogram kun je ook aangeven hoe mensen met elkaar omgaan, wie samenwoont of wie niet meer leeft. Zo krijg je niet alleen een lijst met namen, maar een beeld van het gezin, de sfeer en belangrijke gebeurtenissen. In de zorg wordt het vaak gebruikt om beter samen te werken met families. Ook coaches en maatschappelijk werkers gebruiken het familieschema om samen met iemand te praten over thuissituatie of problemen binnen de familie.
Symbolen en afspraken die je nodig hebt
Bij het tekenen van een genogram, gebruik je simpele symbolen en duidelijke lijnen. Meestal wordt een vierkant gebruikt voor een man en een cirkel voor een vrouw. Een streep tussen een man en een vrouw geeft een relatie aan, bijvoorbeeld een huwelijk of samenwonen. Een stippellijn betekent dat mensen gescheiden zijn of niet meer bij elkaar wonen. Kinderen worden onder hun ouders getekend, met een rechte lijn naar beneden en vervolgens horizontaal als er meerdere kinderen zijn. Door standaardafspraken te gebruiken, kan iedereen het schema makkelijk lezen en begrijpen. Soms worden verschillende kleuren gebruikt om speciale situaties aan te geven, zoals ziekte, overlijden of een hechte vriendschap tussen familieleden.
Eenvoudig aan de slag gaan met een genogram
Het starten met een familieschema is niet moeilijk. Begin met jezelf en werk naar boven, dus naar ouders en grootouders. Daarna kun je broers, zussen, ooms, tantes en zelfs aangetrouwde familie toevoegen als dat belangrijk is. Je hebt alleen papier, een potlood en kennis van de symbolen nodig. Natuurlijk zijn er ook online hulpmiddelen, zoals een gratis genogram maker, waarmee je snel en netjes een schema op de computer kunt tekenen. Vaak hebben zulke programma’s voorbeelden en sjablonen, zodat je snel ziet hoe het eruit moet zien. Dit werkt handig bij het uitwisselen van informatie met familie of tijdens een gesprek met zorgverleners.
De voordelen van een overzichtelijk familieschema
Het gebruiken van een genogram zorgt voor duidelijkheid in complexe families, bijvoorbeeld als er meerdere gezinnen samenkomen of als er bijzondere relaties tussen familieleden zijn. Je ontdekt makkelijk wie wie is, hoe iedereen met elkaar verbonden is en welke gebeurtenissen invloed hebben gehad op het gezin. Dit helpt om patronen en terugkerende problemen op te merken, maar het kan ook mooie verhalen zichtbaar maken. Bijvoorbeeld wanneer bepaalde eigenschappen of tradities in de familie steeds terugkomen. Bij hulpverleners in de zorg en coaching zorgt een compleet overzicht ervoor dat gesprekken makkelijker gaan en dat er sneller begrip is voor gevoelens van de familie. Ook als je zelf nieuwsgierig bent naar familiegeschiedenis, kan het maken van een genogram veel nieuwe inzichten geven.
Tijd voor verdieping: relaties en gebeurtenissen in beeld brengen
Naast het aangeven van familieleden, kun je in het schema ook belangrijke gebeurtenissen toevoegen. Denk aan geboorten, sterfgevallen, huwelijken, echtscheidingen of verhuizingen. Dit geeft een compleet plaatje van wat er allemaal is gebeurd in de familie en hoe mensen daarop reageren. In sommige gevallen wordt er informatie toegevoegd over medische geschiedenis, erfelijke ziekten of andere zaken die van belang zijn voor toekomstige generaties. Zo wordt een genogram niet alleen een feitelijk overzicht, maar ook een verhaal over samenleven, verdriet en geluk. Het is een levend document, dat je telkens aan kunt vullen als er iets verandert in de familie.
Veelgestelde vragen over genogram maken
Welke symbolen gebruik je in een genogram? In een genogram bestaat een man meestal uit een vierkant en een vrouw uit een cirkel. Relaties zijn lijnen tussen deze symbolen. Gescheiden of overleden personen krijgen een andere soort lijn, vaak een stippellijn of gekleurde lijn.
Wat is het verschil tussen een genogram en een stamboom? Een stamboom laat alleen zien wie elkaars familie is, zoals ouders en kinderen. Een genogram gaat verder en laat ook relaties, emoties en belangrijke gebeurtenissen zien binnen de familie.
Waarvoor kun je een genogram gebruiken? Een genogram gebruik je om het overzicht te bewaren van ingewikkelde families. Je ziet stiltes, spanningen, steun of juist ruzies, en dat maakt het handig bij therapie, coaching of onderzoek naar gezinnen.
Met welk programma kun je makkelijk een schema maken? Online zijn er verschillende tools, bijvoorbeeld een gratis genogram maker. Hiermee kun je een familieschema digitaal maken, delen en bewerken. Vaak kies je zelf symbolen en kleuren.
Kun je in een genogram ook medische informatie kwijt? Bij sommige families is het goed om bijvoorbeeld ziektes of erfelijke aandoeningen toe te voegen. Zo wordt in het overzicht snel duidelijk of er een patroon is dat aandacht nodig heeft.