Nagels zijn gemaakt van keratine, een stevig eiwit dat ook voorkomt in je huid en haren. Dit keratine vormt een harde, beschermende laag aan het uiteinde van je vingers en tenen. De nagel zelf is dood materiaal, maar wordt continu aangemaakt door levende cellen in de nagelwortel.
Keratine: het bouwmateriaal van je nagel
Keratine is een structuureiwit dat bestaat uit lange ketens van aminozuren. In de nagel liggen deze ketens strak op elkaar gestapeld, waardoor het materiaal hard en taai wordt. Datzelfde eiwit zorgt ook voor de stevigheid van je haar, maar in de nagel is het veel compacter samengedrukt. Dat verklaart waarom een nagel zo veel harder aanvoelt dan een haarstreng.
Er bestaan twee vormen van keratine: alfa-keratine en bèta-keratine. Nagels bestaan uit alfa-keratine, net als haar en de buitenste laag van de huid. Bèta-keratine kom je meer tegen bij dieren, zoals in schildpadpantsers en vogelsnavels.
De opbouw van de nagel in lagen
Een nagel is niet één massieve plak materiaal, maar bestaat uit meerdere lagen keratinecellen die over elkaar heen liggen. Hoe meer lagen er zijn, hoe sterker de nagel. Bij dunne, brosse nagels zijn die lagen minder goed aan elkaar gehecht of minder talrijk.
De nagel bestaat grofweg uit de volgende onderdelen:
- Nagelplaat: het zichtbare, harde deel van je nagel. Dit is wat je ziet en knipt.
- Nagelbed: de huid waarop de nagelplaat rust. Hieraan dankt de nagel zijn roze kleur, want de bloedvaten eronder schemeren door.
- Nagelwortel (matrix): het deel onder de huid, aan de basis van je nagel. Hier worden nieuwe keratinecellen aangemaakt die de nagel laten groeien.
- Halvemaan (lunula): het witte, halvemaanvormige gebiedje aan de basis. Dit is het zichtbare deel van de nagelmatrix.
- Nagelriem (cuticula): de dunne huidrand die de nagelwortel afdekt en beschermt tegen bacteriën en vocht.
Hoe worden die keratinecellen aangemaakt?
In de nagelmatrix zitten levende cellen die zich voortdurend delen. Nieuwe cellen duwen de oudere cellen naar voren. Terwijl cellen naar het oppervlak bewegen, sterven ze af en vullen ze zich met keratine. Uiteindelijk vormen ze de harde nagelplaat die je ziet. De nagel zelf is dus eigenlijk opgebouwd uit gestapelde, afgestorven cellen die vol zitten met keratine.
Dit proces gaat de hele dag door, zonder dat je er iets van merkt. Een vingernagel groeit gemiddeld zo’n drie millimeter per maand. Teennagels groeien langzamer, ongeveer één millimeter per maand. Voeding, leeftijd en gezondheid beïnvloeden hoe snel dat gaat.
Waarom zijn nagels doorzichtig of roze?
Keratine zelf is vrijwel kleurloos. De roze kleur van je nagel komt van de bloedvaten in het nagelbed eronder. Het witte puntje aan het einde van je nagel, het deel dat je knipt, is roze kleurverlies omdat daar geen nagelbed meer onder zit. Witte vlekjes op de nagel ontstaan meestal door kleine beschadigingen in de nagelplaat, niet door een vitaminegebrek zoals vroeger wel werd gedacht.
Wat beïnvloedt de samenstelling van je nagel?
Naast keratine bevatten nagels kleine hoeveelheden water, vetten en mineralen zoals zwavel. Het watergehalte van een nagel ligt normaal gesproken tussen de tien en zestien procent. Is dat lager, dan worden nagels droog en broos. Langdurig contact met water, afwasmiddel of aceton kan dat watergehalte verstoren en de nagellagen beschadigen.
Wat je eet heeft ook invloed. Eiwit is het bouwmateriaal van keratine, dus bij een ernstig eiwitgebrek kan de nagelkwaliteit achteruitgaan. Dat is een extreme situatie; in de meeste gevallen heeft je voeding geen direct zichtbaar effect op de nageldikte of groeisnelheid.
Nagels zijn dus simpel gezegd samengeperste lagen van dode cellen vol keratine, aangemaakt door een kleine fabriek van levende cellen aan de basis van je vinger. Die eenvoudige samenstelling maakt ze tegelijk hard genoeg om te beschermen en flexibel genoeg om niet direct te breken bij een stootje.
