Een eiwitrijk dieet heeft duidelijke nadelen die je niet mag onderschatten. Denk aan extra belasting voor je nieren, spijsverteringsproblemen, tekorten aan vezels en een onevenwichtige voeding als je het lang volhoudt. Hieronder lees je precies wat er mis kan gaan en bij wie de risico’s het grootst zijn.
Nierschade: het bekendste risico van een eiwitrijk dieet
Je nieren filteren de afvalstoffen die vrijkomen bij de afbraak van eiwitten. Als je structureel veel meer eiwit eet dan je lichaam nodig heeft, moeten de nieren overuren draaien. Bij gezonde mensen blijft dit doorgaans binnen de perken, maar bij mensen met een al verminderde nierfunctie kan een hoge eiwitinname de schade versnellen. Dit is geen theoretisch risico: artsen en diëtisten adviseren mensen met nierproblemen vrijwel altijd om hun eiwitinname te beperken, juist om verdere achteruitgang te voorkomen.
Heb je zelf twijfels over je nierfunctie? Laat die dan eerst checken voordat je begint met een strikt eiwitdieet. Een bloedtest (creatinine en eGFR) geeft snel duidelijkheid.
Spijsverteringsproblemen door te weinig vezels
Veel eiwitrijke diëten zijn tegelijk arm aan koolhydraten. Dat betekent minder volkorenproducten, minder peulvruchten en minder fruit, en dus ook minder vezels. Vezels zijn nodig om je darmen goed te laten werken. Een tekort leidt bij veel mensen tot obstipatie, een opgeblazen gevoel of buikklachten. Dit merk je soms al binnen een week na de start van zo’n dieet.
Dierlijke eiwitbronnen zoals vlees, vis en eieren bevatten nauwelijks vezels. Als je het dieet niet bewust aanvult met groenten, noten of zaden, kom je al snel ver onder de aanbevolen 30 gram vezels per dag uit.
Voedingstekorten op de lange termijn
Een strikt eiwitdieet duwt automatisch andere voedingsstoffen naar de achtergrond. Vitaminen en mineralen die je vooral uit fruit, volkoren granen en peulvruchten haalt, zoals vitamine C, foliumzuur, magnesium en bepaalde B-vitaminen, kunnen tekortschieten als je die groepen sterk beperkt. Dat merk je niet altijd meteen. Vermoeidheid, spierkrampen of een slechte weerstand zijn signalen die na weken of maanden kunnen optreden.
Een dieet is makkelijker vol te houden als het gevarieerd is. Als je maanden lang bijna alleen kip, eieren en kwark eet, neemt de kans op tekorten toe en daalt je motivatie.
Overbelasting van de lever
Naast de nieren speelt ook de lever een rol bij de verwerking van eiwitten. De lever zet overtollig stikstof om in ureum, dat vervolgens via de nieren wordt afgevoerd. Bij een extreem hoge eiwitinname kan dit proces de lever belasten. Dit risico is bij gezonde mensen klein, maar bij mensen met een leveraandoening is voorzichtigheid geboden.
Eiwitrijk dieet nadelen bij langdurig gebruik
Kortdurend, bijvoorbeeld een paar weken, valt de belasting voor de meeste gezonde volwassenen mee. Maar wie maanden of jaren lang veel meer eiwit eet dan nodig, loopt meer risico op de problemen hierboven. Er zijn ook aanwijzingen uit onderzoek dat een langdurig hoog aandeel dierlijk eiwit (rood vlees, bewerkt vlees) samenhangt met een hoger risico op hart- en vaatziekten, al speelt het soort eiwitbron hierbij een grote rol.
Plant-aardig eiwit, zoals uit peulvruchten, tofu of tempeh, geeft minder belasting voor nieren en hart dan vet rood vlees. Wie toch meer eiwit wil eten, doet er verstandig aan om de bronnen te variëren.
Voor wie zijn de nadelen het grootst?
- Mensen met nierproblemen: zelfs een matige verhoging van eiwitinname kan schadelijk zijn.
- Mensen met leveraandoeningen: de lever moet harder werken bij een hoge eiwitinname.
- Ouderen: de nierfunctie neemt van nature af met de leeftijd, waardoor overmatige eiwitinname sneller tot problemen kan leiden.
- Mensen die weinig drinken: voldoende water is nodig om de afvalstoffen van eiwitafbraak goed af te voeren. Wie dat vergeet, vergroot het risico op nierstenen.
- Mensen met een eenzijdig dieet: wie weinig groenten, fruit of volkoren producten eet naast het extra eiwit, loopt meer kans op tekorten en darmklachten.
Een eiwitrijk dieet is voor veel mensen tijdelijk prima, maar de nadelen zijn reëel genoeg om serieus te nemen. Twijfel je of het voor jou verstandig is? Bespreek het met een diëtist of je huisarts, zeker als je al een onderliggende aandoening hebt.
